Kama unajiuliza sifa za kusoma Pharmacy 2026 ni zipi, uko sehemu sahihi kabisa. Kozi ya Pharmacy (Sayansi ya Dawa) ni moja ya taaluma zinazoleteta mahitaji makubwa katika sekta ya afya Tanzania na duniani kwa ujumla. Iwe unataka kujiunga na ngazi ya stashahada (Diploma) au shahada (Degree), ni muhimu kuelewa vigezo vya kujiunga Diploma ya Pharmacy Tanzania na mahitaji ya Degree ya Pharmacy 2026 kabla ya kutuma maombi yako. Makala hii itakupa muongozo kamili kulingana na taratibu za Baraza la Taifa la Ufundi (NACTVET) na Tume ya Vyuo Vikuu Tanzania (TCU) kwa ajili ya udahili wa mwaka 2026.
Pharmacy ni nini?
Pharmacy ni taaluma ya afya inayochanganya sayansi ya dawa na ujuzi wa kimatibabu ili kuhakikisha matumizi salama na bora ya dawa. Wataalamu wa fani hii (wanaojulikana kama mafamasia au pharmacists) hawatoi dawa tu; bali wanashauri wagonjwa namna ya kutumia dawa, kushiriki katika utengenezaji na udhibiti wa ubora wa dawa, pamoja na kutoa elimu kwa jamii kuhusu matumizi ya dawa.
Soma taarifa zinazoendana: Sifa za Kujiunga na Vyuo vya Afya: Cheti, Diploma na Degree
Sifa za Kusoma Diploma ya Pharmacy 2026 (NTA Level 5-6)
Kwa wanafunzi wanaotaka kuanza na ngazi ya Diploma (Stashahada), vigezo vya kujiunga ni rahisi kwa kuzingatia ufaulu wa kidato cha nne. Hizi ni sifa za msingi za mwaka 2026.
- Wahitimu wa Kidato cha Nne (CSEE): Unatakiwa kuwa na angalau pass nne (4) katika masomo yasiyo ya dini.
- Masomo ya Lazima: Lazima uwe na ufaulu katika Kemia na Biolojia. Hii ni nguzo muhimu kwa ajili ya kozi hii.
- Masomo ya Kuongeza Nguvu: Ingawa si lazima, kuwa na ufaulu katika Hisabati (Mathematics) na Kiingereza (English) ni faida kubwa katika kuchaguliwa.
Muda wa Kozi ya Diploma
Kozi ya Diploma ya Pharmacy kwa kawaida huchukua miaka 3 ya masomo kwa vitendo na nadharia.
Sifa za Kusoma Pharmacy kwa Ngazi ya Degree (Bachelor of Pharmacy)
Kwa wanafunzi wanaolenga kuwa Mfamasia aliyesoma shahada ya kwanza, kuna njia kuu mbili za kujiunga: Njia ya moja kwa moja (Direct Entry) kwa waliohitimu kidato cha sita, na Njia ya kuendelea (Equivalent Entry) kwa walio na diploma
1. Njia ya Moja kwa Moja (Direct Entry) – Wahitimu wa Kidato cha Sita
- Masomo ya Kuhitajika (PCB Combination): Lazima uwe na shahada tatu kuu (principal passes) katika masomo ya Kemia, Biolojia, na Fizikia. Hii ndiyo combination za Pharmacy PCB zinazotakiwa.
- Alama (Points): Kwa kawaida, wanafunzi wanaochaguliwa huwa na jumla ya pointi 6 hadi 8 (kwa mfumo wa A=5, B+=4, B=3, C=2, D=1).
- Daraja la Chini (Minimum Grade): Angalau daraja la “C” katika Kemia na Biolojia, na angalau daraja la “D” katika Fizikia. Baadhi ya vyuo kama MUHAS huwapa kipaumbele wanafunzi wenye alama za juu zaidi katika Kemia na Biolojia
2. Njia ya Kuendelea (Equivalent Entry) – Wenye Diploma
- Sifa za Msingi: Kuwa na Diploma ya Pharmacy, Clinical Medicine, au fani nyingine za afya kutoka taasisi inayotambuliwa na NACTVET.
- Alama za Diploma: Uwe na wastani wa juu (GPA) wa angalau 3.0 au daraja la “B” .
- Masomo ya Kidato cha Nne: Hata kama una diploma, bado unatakiwa uwe na angalau pass nne (4) katika CSEE ikiwemo Kemia na Biolojia kwa daraja la “D” au zaidi
Muda wa Kozi ya Degree
- Kwa Direct Entry: Miaka 4 ya masomo.
- Kwa Equivalent Entry: Miaka 3 (kwa waliomaliza Diploma ya Pharmacy) au miaka 3 hadi 6 kulingana na sifa za mwombaji na sera ya chuo.
Tofauti Kati ya Diploma na Degree ya Pharmacy
Kwa lugha rahisi, tofauti kuu ni kiwango cha uelewa na wajibu kazini.
- Diploma in Pharmaceutical Sciences (NTA Level 6): Wahitimu hujulikana kama Wataalamu wa Dawa (Pharmaceutical Technicians). Wao ndio nguzo katika maduka ya dawa (community pharmacy) na hospitali za ngazi ya wilaya, wakifanya kazi za utoaji dawa na usimamizi wa ugavi chini ya usimamizi. Mafunzo yao yanalenga zaidi utekelezaji (practical skills) .
- Degree ya Pharmacy (Bachelor of Pharmacy): Wahitimu hujulikana kama Mafamasia (Pharmacists). Wana mamlaka makubwa zaidi, wakiwemo kushauri matibabu changamano, kufanya utafiti, kusimamia viwanda vya dawa, na kutoa ushauri wa kitaalamu katika ngazi za kitaifa. Mafunzo yao yanajikita kwenye utambuzi wa kina (clinical reasoning) na utafiti
Vyuo Vikuu na Taasisi Zinazotoa Pharmacy Tanzania
Tanzania ina vyuo kadhaa vinavyotoa kozi za Pharmacy vilivyoidhinishwa na Baraza la Madawa na TCU. Hii ni orodha ndogo ya vyuo vinavyotambulika :
| Chuo / Taasisi | Aina ya Kozi | Mahali |
|---|---|---|
| Muhimbili University of Health and Allied Sciences (MUHAS) | Degree (BPharm) na Diploma | Dar es Salaam |
| Catholic University of Health and Allied Sciences (CUHAS) | Degree | Mwanza |
| Kilimanjaro Christian Medical University College (KCMUCo) | Degree | Moshi |
| St. John’s University of Tanzania (SJUT) | Degree (BPharm) | Dodoma |
| University of Dodoma (UDOM) | Degree | Dodoma |
| Kilimanjaro School of Pharmacy | Diploma | Kilimanjaro |
| City College of Health and Allied Sciences | Diploma | Dar es Salaam |
Maswali Yanayoulizwa Mara Kwa Mara (FAQ)
1. Je, ninaweza kusoma Pharmacy nikiwa na combination ya PCM (Physics, Chemistry, Mathematics)?
Hapana, Biolojia ni somo la lazima kabisa. Combination sahihi ni PCB (Physics, Chemistry, Biology). Baadhi ya vyuo vinaweza kubali PCM kama una Biology ya O-Level, lakini PCB ndiyo combination ya kawaida na inayotakiwa .
2. Je, ninaweza kujiunga na Degree ya Pharmacy nikiwa na Diploma ya Nursing?
Inategemea na chuo na taratibu za TCU. Kwa kawaida, Diploma inayoendana na sayansi za afya kama Clinical Medicine au Pharmacy ndiyo inayokubalika zaidi. Diploma ya Nursing inaweza kukubalika lakini unaweza ukahitajika kufanya masomo ya ziada (top-up) au kukosa kufuzu kwa sababu ya tofauti za mtaala. Tafadhali wasiliana na chuo unachokilenga moja kwa moja.
3. Je, ninaweza kupata mkopo (HESLB) nikisoma Pharmacy?
Ndiyo. Kwa kuwa Pharmacy ni kozi ya afya iliyopo kwenye priority list za Tume ya Mikopo (HESLB), kuna uwezekano mkubwa wa kupata mkopo kama utachaguliwa kujiunga na chuo kinachotambulika, hasa kwa ngazi ya Degree .
4. Je, ni muhimu kuwa na ufaulu wa Kiingereza?
Ndiyo, ni muhimu sana. Kozi ya Pharmacy inahitaji kusoma vitabu vingi vya kisayansi vya Kiingereza na kuwasiliana na wagonjwa. MUHAS inataja wazi kuwa Kiingereza ni somo la lazima kwa walio na sifa za kuendelea (equivalent qualification)
Kujiunga na kozi ya Pharmacy ni hatua kubwa kuelekea taaluma yenye changamoto na malipo mazuri katika sekta ya afya. Kwa mwaka 2026, ushindani utakuwa mkubwa, kwa hiyo ni vema kuhakikisha unatimiza sifa za kusoma Pharmacy 2026 kwa ukamilifu, iwe Diploma au Degree.
